Άλλο ένα αφιέρωμα;
Για την συντακτική επιτροπή, Σταύρος Παναγιωτίδης
«Το Πολυτεχνείο ζει»; Τι ήταν και τι ήθελε το Πολυτεχνείο; Ποιοι και γιατί ήταν εκεί; «Το Πολυτεχνείο δεν ήτανε γιορτή, ήτανε εξέγερση και πάλη λαϊκή»; Ή μήπως, «το Πολυτεχνείο δεν ήταν ταξικό, ήταν φιλελεύθερο και δημοκρατικό»;
Με την μορφή των κλισέ και των συνθημάτων, τα ερωτήματα για το Πολυτεχνείο επανέρχονται διαρκώς. Τι μάθαμε να σκεφτόμαστε για το Πολυτεχνείο; Πώς μας έμαθαν να προσλαμβάνουμε την εξέγερση και τα μηνύματα της; Στις σχολικές γιορτές, το Πολυτεχνείο ήταν η εξέγερση της δημοκρατίας. Ποιας δημοκρατίας; Της ίδιας δημοκρατίας της οποίας ήταν και το σχολείο, της αστικής. Το κυρίαρχο αφήγημα μας επιβάλλονταν σταθερά: Κάποιοι φοιτητές μπήκαν στο Πολυτεχνείο, για να ρίξουν την Χούντα. Οι φοιτητές εξέφραζαν ολόκληρο τον ελληνικό λαό, ο οποίος εχθρεύονταν την δικτατορία, όπως και κάθε άλλης μορφής τυραννία. Άλλωστε, κάθε αντίθετη θέση θα συγκρούονταν με το εθνικό αφήγημα που μας υπενθυμίζει πως «του Έλληνος ο τράχηλος ζυγόν δεν υπομένει». Έξω, λοιπόν, από την ιστορία η αδράνεια των περισσοτέρων απέναντι στο καθεστώς. Και οι φοιτητές; Από τι υλικό ήταν φτιαγμένοι; Α, αυτοί ήταν «ήρωες»! Από άλλο, δηλαδή, υλικό από εμάς. Αυτοί ήταν «ήρωες» και οι πράξεις τους «ηρωικές». Δηλαδή, εμείς δεν θα μπορέσουμε ποτέ να πραγματοποιήσουμε κάτι αντίστοιχο.
Αλλά, γιατί να χρειαστεί κάτι τέτοιο; Η δικτατορία έπεσε (ναι, στο σχολείο σχεδόν όλοι και όλες νομίζαμε πως η Χούντα έπεσε την βραδιά του Πολυτεχνείου, ούτε λέξη για την Κύπρο), η δημοκρατία επανήλθε και είναι πλέον ισχυρή και η Ελλάδα, μετά από αυτήν την παρένθεση των επτά χρόνων, επανήλθε στην ομαλότητα σαν να μην είχε συμβεί ποτέ τίποτα. Άλλωστε, τι είχε συμβεί; Λίγοι «παράφρονες» είχαν βάλει τη χώρα στο γύψο. Καμία κοινωνική διεργασία δεν αντικατόπτριζε αυτή η εξέλιξη. Κανένα κοινωνικό και ταξικό στήριγμα δεν είχε αυτή η εξέλιξη. Βέβαια, η δικτατορία, εκτός από την ελευθερία του τύπου κατήργησε και τον συνδικαλισμό. Αλλά, γιατί να το πούμε; Η κατάργηση της ελευθερίας του τύπου μπορεί εύκολα να αποδοθεί στον αυταρχισμό των συνταγματαρχών. Η απαγόρευση του συνδικαλισμού, όμως, εκθέτει τα ταξικά στηρίγματα της Χούντας. Και άντε να εξηγήσεις στα παιδιά, γιατί η Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών είχε κάνει τον Παπαδόπουλο επίτιμο μέλος της και ότι τα μεροκάματα των Ελλήνων εργατών τα διαμόρφωναν από κοινού ο Σ.Ε.Β. και οι δικτάτορες και για αυτό υπήρχαν επί Χούντας τόσο υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης. Δηλαδή, οι εφοπλιστές και οι βιομήχανοι δεν ήταν δημοκράτες; Και άρα, μήπως τελικά, ο όρος «ανάπτυξη» δεν είναι και τόσο κοινωνικά ουδέτερος όσο φαίνεται; Και η Εκκλησία τι έκανε για όλα αυτά; Πολλές ερωτήσεις, που να τα εξηγείς αυτά στα παιδιά. Και η «γιορτή» του Πολυτεχνείου συνεχίζεται…
Το Πολυτεχνείο ανήκει στην ιστορία. Κάθε εξουσία διεκδικεί έναν λόγο επί του παρελθόντος, προσπαθεί να προσαρμόσει την ιστορία στα μέτρα των δικών της επιδίκων. Η ελληνική αστική τάξη επέλεξε το «στρογγύλεμα» του Πολυτεχνείου, την αποσιώπηση πολλών πτυχών της επταετούς δικτατορίας. Επέλεξε να κάνει το Πολυτεχνείο μια ακίνδυνη, σχεδόν φολκλορική, ανάμνηση. Όμως τα δικά μας επικίνδυνα ερωτήματα παραμένουν: Πως επεβλήθη η δικτατορία; Ποιοι την στήριζαν; Ποιοι επωφελήθηκαν; Τι ήταν το Πολυτεχνείο; Ποιοι και γιατί συμμετείχαν; Πως μπορεί να συνδεθεί μία εξέγερση που έγινε πριν από 34 χρόνια με τα σημερινά πολιτικά διακυβεύματα; Τι περιθώρια και τι ανάγκες υπάρχουν σήμερα για αγώνες;
Με όλα αυτά τα ερωτήματα, και με ακόμη περισσότερα που μας προέκυψαν στην πορεία, ως πρώτη ύλη, φτιάξαμε αυτό το αφιέρωμα. Θελήσαμε να ξεφύγουμε από την «επετειακού» τύπου διαχείριση του Πολυτεχνείου. Θελήσαμε να το συνδέσουμε με τα δικά μας κινήματα, με τους δικούς μας αγώνες. Γιατί, τελικά, αν μένει ένα σύνθημα για εμάς, αν μένει ένας λόγος για το Πολυτεχνείο είναι πως…
ΟΙ ΕΞΕΓΕΡΣΕΙΣ ΔΕΝ ΜΠΑΙΝΟΥΝ ΣΕ ΜΟΥΣΕΙΑ
ΕΜΠΡΟΣ ΓΙΑ ΤΗΣ ΓΕΝΙΑΣ ΜΑΣ ΤΑ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΑ!
